Επεξήγηση δεικτών

Κατάσταση: Διαχρονική πορεία
Καλή Ανοδική θετικά
Μέτρια Ανοδική αρνητικά
Κακή Καθοδική θετικά
Έλλειψη στοιχείων Καθοδική αρνητικά
Δεν υπόκειται σε αξιολόγηση Σταθερή
   Έλλειψη στοιχείων
   Δεν υπόκειται σε αξιολόγηση

Σύστημα Δεικτών

Εισαγωγή

Το «Σύστημα Δεικτών Περιβάλλοντος και Αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη» αποσκοπεί στην κάλυψη των διαρκών αναγκών που υπάρχουν για την αποτίμηση και σύγκριση της πορείας της περιοχής της Θεσσαλονίκης σε σχέση με την πρόοδο που επιτυγχάνεται σε εθνική κλίμακα και την πρόοδο σε σχέση με άλλες πόλεις της Ελλάδας και της Ευρώπης. Παράλληλη επιδίωξη είναι η υποστήριξη των φορέων της Θεσσαλονίκης κατά τη διαμόρφωση σχεδίων δράσης και τη λήψη αποφάσεων.

Το Σύστημα Δεικτών αποτελεί την πλατφόρμα-πλαίσιο για την καταγραφή των τάσεων αναφορικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ευρύτερη Περιοχή Θεσσαλονίκης (ΕΠΘ). Παράλληλα επιτρέπει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας πρωτοβουλιών για τη βελτίωση του περιβάλλοντος, συμβάλλει στον καθορισμό στόχων και στην καθοδήγηση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων με στόχο την αειφορία. Το Σύστημα Δεικτών έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην οργάνωση της υπάρχουσας πληροφορίας με αποτέλεσμα να υπάρχει ουσιαστική βελτίωση και διευκόλυνση στον τρόπο ενημέρωσης και της παρουσίασης της πληροφορίας στους λήπτες αποφάσεων αλλά και στο ευρύ κοινό, με στόχο την ευαισθητοποίηση στα βασικά ζητήματα που αφορούν στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης.

Το Σύστημα που έχει αναπτυχθεί συμβαδίζει με τα υπάρχοντα διεθνή πρότυπα και καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες ως προς την παροχή πληροφορίας για την αποτίμηση της πορείας προς συγκεκριμένους στόχους, τον σχεδιασμό στρατηγικών και τη λήψη αποφάσεων. Επιγραμματικά, μελετήθηκαν αντίστοιχα συστήματα δεικτών που έχουν αναπτυχθεί από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη, η Κοινοτική Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat), ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ασιατική Επενδυτική Τράπεζα.

Παράλληλα, εξετάστηκε ένας μεγάλος αριθμός διεθνώς αναγνωρισμένων ερευνητικών έργων, όπως: European Common Indicators, Urban Audit, EU TEPI (Towards Environmental Pressure Indicators for the EU), CRISP (Computer Retrieval of Information on Scientific Projects), CEROI (Cities Environment Reports On the Internet), Environmental Performance Index, Environmental Sustainability Index και MNP European Benchmark Indicators.

Ακόμα, στα πλαίσια της δημιουργίας του Συστήματος λήφθηκαν υπόψη υπάρχουσες ελληνικές πρωτοβουλίες όπως π.χ. το Σχέδιο Έκθεσης Δεικτών Αειφορίας του Εθνικού Κέντρου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης, για την παροχή πληροφορίας σε εθνική κλίμακα, αλλά και Ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την παροχή πληροφορίας σε αστική κλίμακα.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι από την καταγραφή όλων των διαθέσιμων δεικτών που προέρχονται από τις παραπάνω πηγές σε βάση δεδομένων, ο αριθμός τους έφτασε τους 640 δείκτες.


Μεθοδολογία

Η δημιουργία του συστήματος δεικτών στηρίχθηκε στο μεθοδολογικό πλαίσιο DPSIR (Driving Forces, Pressures, State, Impact, Response), το οποίο και αποτελεί το πλέον διαδεδομένο πλαίσιο ανάλυσης σε Ευρωπαϊκή κλίμακα (Εικόνα 1).



Εικόνα 1: Μεθοδολογικό πλαίσιο DPSIR

Το πλαίσιο ανάλυσης DPSIR απαρτίζεται από πέντε στοιχεία:
  • Η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη (Κινητήριες Δυνάμεις του προβλήματος) είναι οι πρωταρχικές αιτίες που ασκούν πίεση στο περιβάλλον. Παραδείγματα αποτελούν η ζήτηση για ενέργεια, βιομηχανία, μεταφορές, γεωργία, και στέγαση.
  • Οι κινητήριες δυνάμεις οδηγούν σε Πιέσεις στο περιβάλλον, για παράδειγμα εκμετάλλευση των πόρων (έδαφος, νερό, ορυκτά καύσιμα κτλ.) και εκπομπές ρύπων.
  • Κατά συνέπεια, αλλάζει η Κατάσταση του περιβάλλοντος, όπως η ποιότητα των διαφόρων περιβαλλοντικών μέσων (ατμοσφαιρικός αέρας, έδαφος, νερό κτλ.) και συνεπώς μεταβάλλεται η ικανότητά τους να υποστηρίζουν την ζήτηση, όπως την παροχή ικανοποιητικών συνθηκών για υγιή διαβίωση, την παροχή επαρκών φυσικών πόρων κτλ.
  • Οι αλλαγές στην κατάσταση του περιβάλλοντος μπορεί να έχουν Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, στα οικοσυστήματα κτλ. Η επίδραση μπορεί να εκφραστεί σε σχέση με το μέγεθος της μεταβολής της κατάστασης του περιβάλλοντος.
  • Οι επιπτώσεις οδηγούν στην αναγκαιότητα λήψης Μέτρων για την αντιμετώπισή τους, τα οποία ανάλογα με την υφή τους επιδρούν άμεσα στις κινητήριες δυνάμεις, τις πιέσεις προς το περιβάλλον, όπως επίσης και στην κατάσταση του περιβάλλοντος.


Δημόσια διαβούλευση για το σύστημα δεικτών

Κατά τη διάρκεια δημιουργίας του συστήματος πραγματοποιήθηκε δημοσιοποίηση του Συστήματος Δεικτών Περιβάλλοντος και Αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη με σκοπό τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων στη διαμόρφωση του Συστήματος διαμέσου ενός εποικοδομητικού και καρποφόρου διαλόγου για τη σφαιρική αντιμετώπιση του εξεταζόμενου θέματος και την καλύτερη αποτύπωση των αναγκών των φορέων της περιοχής της Θεσσαλονίκης. Ο δημόσιος διάλογος πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις: 
  • Στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
  • Μέσω δημόσιας διαβούλευσης με φορείς της ΕΠΘ, όπως και εθνικούς φορείς.

Αναλυτικά, στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του ΑΠΘ συμμετείχαν οι παρακάτω Σχολές και Τμήματα του ΑΠΘ:
 
  • Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών 
  • Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών 
  • Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών 
  • Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών 
  • Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών 
  • Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Χημικών Μηχανικών 
  • Γεωπονική Σχολή 
  • Σχολή Θετικών Επιστημών, Τμήμα Βιολογίας 
  • Σχολή Θετικών Επιστημών, Τμήμα Γεωλογίας 
  • Σχολή Θετικών Επιστημών, Τμήμα Φυσικής 
  • Σχολή Θετικών Επιστημών, Τμήμα Χημείας 
  • Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος 
  • Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Νομικής 
  • Ιατρική Σχολή 
  • Κτηνιατρική Σχολή 
  • Τμήμα Φαρμακευτικής 
  • Παιδαγωγική Σχολή, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 
  • Θεολογική Σχολή, Τμήμα Θεολογίας 
  • Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας 
  • Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης συμμετείχαν ενεργά οι παρακάτω αρμόδιοι φορείς: 

  • ΑΠΘ, Συμβούλιο Περιβάλλοντος 
  • Γενικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων 
  • Δήμος Εχεδώρου, Τμ. Περιβάλλοντος 
  • Δήμος Θεσσαλονίκης 
  • Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων 
  • Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών 
  • Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης 
  • Ένωση Ελλήνων Χημικών 
  • Εταιρία Υδρεύσεως Αποχετεύσεως Θεσσαλονίκης 
  • Νομαρχία Θεσσαλονίκης 
  • Νομαρχία Θεσσαλονίκης, Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης 
  • Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης 
  • Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, Διεύθυνση Δασών 
  • Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, Διεύθυνση Περιβάλλοντος - Χωροταξίας 
  • Συμβούλιο Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης 
  • Σύνδεσμος ΟΤΑ Μείζονος Θεσσαλονίκης 
  • Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 
  • Υπουργείο Μακεδονίας - Θράκης


Ανάπτυξη συστήματος δεικτών και θεματικές περιοχές

Από τη μελέτη αντίστοιχων Συστημάτων Δεικτών σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, και συνεκτιμώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής ενδιαφέροντος, ορίστηκαν οι Θεματικές Περιοχές στις οποίες επικεντρώνεται το Σύστημα Δεικτών Περιβάλλοντος και Αειφορίας για τη Θεσσαλονίκη.

Οι Θεματικές Περιοχές που αποτελούν το πλαίσιο λειτουργίας του Συστήματος και αποτελούν τη βάση για την ολοκληρωμένη αποτίμηση της πορείας της ΕΠΘ προς την Αειφόρο Ανάπτυξη, ορίστηκαν σε 13 και περιλαμβάνουν 88 δείκτες.


Παρουσίαση των δεικτών

Στο Σύστημα Δεικτών συμπεριλήφθηκαν συνολικά 88 δείκτες, για κάθε έναν από τους οποίους καταγράφονται στοιχεία όπως:
  • Περιγραφή του δείκτη
  • Σύνοψη αποτελεσμάτων
  • Πορεία του δείκτη
  • Σκοπιμότητα ένταξης του δείκτη στο Σύστημα
  • Μεθοδολογία υπολογισμού
  • Αποτελέσματα
  • Σχολιασμός αποτελεσμάτων
  • Σύγκριση δείκτη με άλλες περιοχές
  • Σύνδεση με άλλους δείκτες του Συστήματος
  • Πηγή και περιγραφή άντλησης πληροφορίας για τον υπολογισμό του δείκτη
  • Χωρική κάλυψη δείκτη
  • Χρονική κάλυψη δείκτη
  • Δυνατά σημεία και αδυναμίες του δείκτη
  • Καταγραφή ελλείψεων και προτάσεις μελλοντικών δράσεων
  • Παρατηρήσεις



Θεματικές περιοχές
 

I. Οικονομία - Πληθυσμός 
II. Χωροταξία - Πολεοδομία 
III. Ενέργεια 
IV. Μεταφορές 
V. Γεωργία - Κτηνοτροφία - Αλιεία 
VI. Βιομηχανία 
VII. Τουρισμός 
VII. Ατμοσφαιρική ρύπανση - Κλιματική αλλαγή 
IX. Υδατικοί πόροι - Θαλάσσιο περιβάλλον 
X. Στερεά απόβλητα 
XI. Χλωρίδα - Πανίδα - Ποικιλότητα 
XII. Υγεία 
XIII. Εκπαίδευση - Έρευνα & Τεχνολογία

Τα νέα μας

Συμμετοχή στο 5ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο Μακεδονίας

Συμμετοχή του ΠΑΠΘ στο 5ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη, 14-16 Μαρτίου 2014, με παρουσίαση...

Διεθνής διάκριση για το Σύστημα Δεικτών Θεσσαλονίκης

Η επιστημονική δημοσίευση του ΑΠΘ και του ΟΡΘΕ στο διεθνές περιοδικό CITIES - The International Journal...

Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος

Εθνικό Δίκτυο Πληροφοριών Περιβάλλοντος

Σεϊχ Σου

Ο καιρός στη Θεσσαλονίκη

Οι προγνώσεις καιρού παρέχονται απο το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Χάρτης ΠΑΠΘ

Επισκέπτες από 43 χώρες

Επισκέπτες από 32 Ελληνικές πόλεις